In het kader van de investeringsprojecten voor circulaire economie van "BELGIUM BUILDS BACK CIRCULAR" (BBBC), vinden we Op Wielekes, een van de winnaars in de fietscategorie. Het project heeft zich de afgelopen tien jaar verder ontwikkeld, maar de missie en visie op circulariteit blijven nog altijd even vastberaden.
Hoe is het allemaal begonnen?
Het verhaal van Op Wielekes is bijzonder. Het idee ontstond toen Lieven D'hont tijdens een bezoek aan de zolder oude fietsen van zijn kindertijd ontdekte. Er stonden zeven fietsen voor vijf personen. Lieven vertelt:
"Toen ik de fietsen bekeek en merkte dat ze al minstens 15 jaar op zolder stonden, dacht ik dat we beter konden doen en dat het niet juist was om ze te bewaren tot de volgende generatie - onze kinderen - klaar zou zijn om ze te gebruiken."
Na veel denkwerk en samenwerkingen met professionele en institutionele partners kreeg het idee vorm dankzij de steun van het federale programma ‘Belgium Builds Back Circular’ (BBBC), beheerd door de FOD Volksgezondheid. Deze ondersteuning, gefinancierd via het Europese NextGenerationEU-programma, stelde Op Wielekes in staat om zijn werking verder uit te bouwen, nieuwe partnerschappen aangaan en zijn circulaire model te verfijnen. Het project sluit aan bij de bredere strategie van de federale overheid om de circulaire transitie in België uit te breiden en te versnellen, en duurzaam materiaalgebruik te stimuleren.
Zo eenvoudig… als fietsen!
Op Wielekes
is een bibliotheek van kinderfietsen, gebaseerd op het principe van delen en eenvoud. Via een abonnementsysteem kunnen ouders kwaliteitsfietsen lenen die passen bij de leeftijd van hun kind (van 2 tot 12 jaar). De fiets kan altijd worden ingeruild voor een geschikt model naarmate het kind groeit. Dit systeem is eenvoudig, kosteneffectief en zorgt ervoor dat fietsen niet op zolders blijven liggen!
De bibliotheek draait op een systeem van donaties en wordt grotendeels gerund door vrijwilligers. Zij ontvangen de leden, registreren, helpen bij het kiezen van de juiste fiets, enz. Hun inzet is essentieel voor het succes van het project.
Wat begon als een experiment is nu een Vlaams netwerk met bijna 35 depots,zo’n 4000 leden en meer dan 5000 fietsen! Ook in Wallonië krijgt het concept vorm: onder de naam Tata Biciclette zijn er inmiddels twee velotheken actief, in Mons en Jodogne.
Gedeeld gebruik als drijfveer voor circulaire én sociale impact
Het succes van Op Wielekes steunt op een eenvoudig, maar krachtig principe: gedeeld gebruik in combinatie met lokale samenwerking.
De fietsbibliotheek is geworteld in de principes van de circulaire economie, met efficiënt gebruik van grondstoffen en producten als uitgangspunt. Zoals Lieven D’hont het uitlegt: “Een product beschikbaar maken voor zoveel mogelijk gebruikers zorgt voor efficiënt materiaalgebruik en versterkt de zorg die gebruikers aan het product besteden. Door het hergebruiken van gedoneerde kinderfietsen en het inschakelen van vrijwilligers bouwt het project aan een sterk gemeenschapsnetwerk, met een duidelijk milieuwinst én sociale meerwaarde. Vanuit de kernstrategie van de circulaire economie — gedeeld gebruik — komen vanzelf andere circulaire strategieën aan bod, zoals herstel, onderhoud, ontwerp en recycling.”
Die aanpak werkt niet alleen lokaal, maar is ook breed toepasbaar in andere regio’s of contexten, zolang er wordt ingezet op eenvoudige processen en samenwerking met lokale actoren.
Samen circulair groeien
Daarnaast benadrukt Op Wielekes het belang van kennisdeling tussen circulaire ondernemers. Als partner binnen Green Deal Huren en Delen – een initiatief van Vlaanderen Circulair en WijDelen – draagt het project bij aan de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken in de huur- en deelmarkt. Door deel te nemen aan workshops en netwerkmomenten bouwen ondernemers samen aan oplossingen voor gedeelde uitdagingen. Die verbondenheid is volgens Op Wielekes essentieel: “Het verbinden van ondernemingen, onderling afhankelijk met een focus op materiaalefficiëntie, is de essentie.” Het bundelen van krachten is essentieel in de transitie naar de circulaire economie, en dat is waar Op Wielekes sterk in gelooft. Een standpunt waar onze andere BBBC-winnaar E-bis het ook mee eens lijkt te zijn!
*De partners van Op Wielekes: WijDelen, Mpact vzw, Mpact asbl, De Transformisten, Timelab vzw, De Fietsambassade, Arteveldehogeschool
